ภาษิต สำนวน คำพังเพย


• ความสามารถนี่เอง อาจบังคับวิถีชีวิตของคนให้ดี ชั่ว ได้ โดยไม่ต้องพึ่งพระพรหม
• สมองมีไว้คิด ชีวิตมีไว้สู้
• รักยาวให้ปั่น รักสั้นให้ต่อ
• ยกเมฆ
• ใจดีสู้เสือ
• ดินพอกหางหมู
• เฒ่าหัวงู
• วัดรอยเท้าผู้ใหญ่
• หวานอมขมกลืน
• ลื่นเหมือนปลาไหล
• ซนเหมือนลิง
• เรือล่มเมื่อจอด ตาบอดเมื่อแก่
• พุ่งหอกเข้ารก
• รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา
• เกลียดตัวกินไข่ เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง
• ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม
• ข้างนอกสุกใส ข้างในเป็นโพรง
• น้ำขึ้นให้รีบตัก
• จับปูใส่กระด้ง
• มือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ
• หอกข้างแคร่
• หมาเห่าใบตองแห้ง
• อ้อยเข้าปากช้าง
• หนูตกถังข้าวสาร
• จุดไต้ตำตอ
• แมวเฝ้าปลาย่าง
• น้ำนิ่งไหลลึก
• น้ำมาปลากินมด น้ำลดมดกินปลา
• มัดมือชก
• รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ
• หมาเห็นข้าวเปลือก
•น้ำตาเต่าเผา
• หน้าเป็นม้าหมากรุก
• หมีกินผึ้ง
•นกน้อยทำรังแต่พอตัว
• เงยหน้าอ้าปาก
• หมาในรางหญ้า
• เห็นกงจักร เป็นดอกบัว
• ได้ทีขี่แพะไล่
• น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ
• สอนจระเข้ว่ายน้ำ
• วัวสันหลังหวะ
• เขียนเสือให้วัวกลัว
• ขายผ้าเอาหน้ารอด
• รู้หลบเป็นปีก รู้หลีกเป็นหาง
• หมาหวงก้าง
• ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่
• น้ำลดตอผุด
• เส้นผมบังภูเขา
• ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น
• สาวไส้ให้กากิน
• สำเนียงสื่อภาษา กริยาสื่อสกุล
• ปิดทองหลังพระ
• มดแดงเฝ้ามะม่วง
• ชี้โพรงให้กระรอก
• คบคนพาล พาลไปหาผิด คบบัณฑิต บัณฑิตพาไปหาผล
• จับปลาสองมือ
• ช้างสารงูเห่า ข้าเก่าเมียรัก
• ตีงูหลังหัก
• ชาวนากับงูเห่า
• รำไม่ดี โทษปี่ โทษกลอง
• ขี่ช้างจับตั๊กแตน
• เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง
• คางคกขึ้นวอ
• เรือร่มในหนอง ทองจะไปไหน
• ฝนตกอย่าไปเชื่อดาว
• ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง
• ความรักทำให้คนตาบอด
• เสียทองเท่าหัว ไม่ยอมเสียผัวให้ใคร
• ความรู้ทั่วหัว เอาตัวไม่รอด
• ผ้าขี้ริ้วห่อทอง
• ขายดีเหมือนเทน้ำ เทท่า
• ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น
• คนเดียวหัวหาย สองคนเพื่อนตาย
• ตีวัวกระทบคราด
• เห็นขี้ดีกว่าไส้
• สัตว์หน้าขน คนจัญไร
• อิ่มก่อนไปดูโขนดูหนัง อิ่มทีหลังล้างถ้วย ล้างชาม
• ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก
• มีทองเท่าหนวดกุ้ง นอนสะดุ้งจนเรือนไหว


ที่เชียงใหม่ก็มีนะแม่เชมย, อยู่ช่วยหม้วยขายเมี่ยงที่เชียงใหม่, มีคนมาเมามากประจำมากกำไร, แต่หม้วยไม่มัวเมาเหมือนเขามี, หม้วยหมั่นมาหาแม่ที่แก่มาก, มีเมี่ยงหมากจิปาถะทั้งบ๊ะหมี่, หม้วยกับแม่มุ่งวัดใหม่ปัจจัยมี, หม้วยคนนี้เงินไม่มากแต่หลากบุญ
เสื้อผ้าให้ดูเนื้อ ซื้อเสื้อให้ดูลาย

•ไ ก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
• ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่
• ไปเสียรด เสียล้นพรรณา

ข้าอนุชาก็ต้องเสียขายลูกและเมียจน เหมือนครั้งจะมีเจ้าของเคยผูกให้ลูกเต้า เบียดเบียนสิ้นสุดหาหยุดไม่
เขาจับได้ใส่ตรวนพวกคอยาว จึงบอกกล่าวโศกสิ้นถึงภรรยา เขาเป็นผัวตัวเป็นเมียเสียมิได้ มิหาได้เงินทองก็ต้องหา



• รักวัวผูก รักลูกให้ตี แปลว่าสอนลูกให้ทำแต่ความดี
• ผักชีโรยหน้า พูดหรือทำเอาแต่หน้า
• เข็นครกขึ้นเขา
• ช้างตายตั้งตัวเอาใบบัวปิดไม่มิด
• วัวสันหลังหวะ
• ชิงสุกก่อนห่าม
• ปิดทองหลังพระ
• สุกเอาเผากิน
• หมาเลียก้นไม่ถึง
• ฝนทั่งให้เป็นเข็ม
• ปั้นน้ำเป็นตัว
• ตาลยอดด้วน
• โยนกลอง
• รีดเลือดจากปู
• หมูในอวย
• ชี้โพรงให้กระรอก
• จับปลาสองมือ
• ปลาหมอตายเพราะปาก
• ลูกไก่ในกำมือ
• ขนทรายเข้าวัด
• กระต่ายตื่นตูม
• หอกข้างแคร่
• สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ
• ทุบหม้อข้าว
• นกน้อยทำรังแต่พอตัว
• ผ้าขี้ริ้วห่อทองพุ่งหอกเข้ารก
• ปล่อยไก่
• มัดมือชก
• เห็นช้างขี้ขี้ตามช้าง
• แมวเฝ้าปลาย่าง
• รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา
• รักยาวให้ปั่น รักสั้นให้ต่อ
• งูกินหาง
• ยกเมฆ
• ตีงูข้างหาง
• ใจดีสู้เสือ
• ดินพอกหางหมู
• เฒ่าหัวงู
• จุดใต้ตำตอ
• วัดรอยเท้าผู้ใหญ่
• หมองูตายเพราะงู
• จับปูใส่กระด้ง
• มดแดงเฝ้ามะม่วง
•ไม่มีมูลฝอยหมาไม่ขี้
• หนีเสือปะจระเข้
• ได้ทีขี่แพะไล่
• อัตตาหิ อัตตโนนาโถ โกหินาโถปโรสิยา

ในโลกนี้มีใครที่ไหนเล่า
ที่คอยเฝ้าอวยสุขปัดทุกข์ให้
ผู้ให้พึ่งหนึ่งนั้นท่านผู้ใด
จะมีใครไหนเล่าตัวเราเอง

ปัญญานรา นังรัตนัง
“แสงสว่างเสมอปัญญาไม่มี”

แลให้ลึกนึกให้ทั่วตัวเรานี้
ไม่เห็นมีมั่นคง ที่ตรงไหน
หนาหนึ่งคืบกว้างหนึ่งศอกบอกใครๆ
ว่าวัดได้ตามยาวราว 1 วา
คิดให้ไกลอีกทีดีตรงไหน
ดีที่ไหล่ที่แขนหรือแข้งขา
ดีที่ปากที่จมูกหรือลูกตา
ดีที่หน้าที่ก้นจงค้นดู
ดีที่น่องช่องอกหรือที่ปราง
ดีที่ปรางเล็กใหญ่หรือใบหู
แต่ปรายผมจรดเท้าฉันเฝ้าดู
เห็นงามหรูที่ไหนเล่า เปล่าทั้งเพ


ไม่เจอมรสุม ก็ไม่รู้กำลังคลื่น
อยู่กับคนต้องผจญกับปัญหา


เกิดเป็นหญิงให้เห็นว่าเป็นหญิง
อย่าทอดทิ้งกิริยาอัชณาสัย
เป็นหญิงครึ่งชายครึ่งอย่าพึงใจ
ใครเขาไม่สรรเสริญเมินอารมณ์


ไม้สูงกว่าแม่ต้องย่อมแพ้ลมบน
คนสูงกว่าคนย่อมจะหักกลางคัน



• อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจคน จะจนใจเอง
• นินทากาเล เหมือนเทน้ำ ไม่ชอกช้ำเหมือนเอามีดมากรีดทรวง


โอ้อนงค์อย่าหลงนัก
ชั่วมากนักอนงค์อย่าหลงไหล
สูบฝิ่นกินกัญชาพาจังไร
เมื่อหญิงใดร่วมห้องจะต้องจน


• รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา
• เอาหูไปนา เอาตาไปไร่
• เห็นกงจักรเป็นดอกบัว
• ขิงก็รา ข่าก็แรง
• เอาใจเขามาใส่ใจเรา
• ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
• ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน


เมื่อเวลาไปนั่งอยู่ที่ไหน เมื่อจะลุกเดินทางออกไปให้เหลียวมาดูที่นั่งอีกครั้งหนึ่ง ว่ามีอะไรลืมบ้างหรือเปล่า


• ความกล้าหาเป็นของประเสริฐ แต่ถ้าขาดความยั้งคิด ก็คือความบ้าบิ่น • • • ที่ก้าวไปสู่ความพินาศ
• หนังสือเท่านั้นที่นำทางให้คนฉลาด
• ความสามารถไม่อาจถ่ายทอด เป็นมรดกแก่กันและกันได้


ความสามารถเป็นสิ่งเลื่อนลอย จับต้องไม่ได้ จะรู้ผลของมันก็ต่อเมื่อผลงานปรากฎขึ้นเท่านั้น


• เสือซ่อนเล็บ
• หมาถูกน้ำร้อนลวก
• รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี
• เหยียบถิ่นเสือ
• เสือติดจั่น
• รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา
• กิ้งก่าได้ทอง
• ที่ใดมีรักที่นั่นมีทุกข์
• หมาเห่าใบตองแห้ง
• เอาปูนหมายหัว
• หัวหกก้นขวิด

เกิดเป็นคน ตนเตือนตนให้พ้นผิด ตนเตือนจิตเราได้ใครจะเหมือน ตนเตือนตนไม่ได้ใครจะเตือน ตนแชเชือนเตือนตนให้พ้นภัย เรามาเตือนจิตเตือนใจให้เป็นสุขทุกวันไป


มาเบียดเบียนปรีดาบรรดาเสีย เหมือนเลี้ยงเหี้ยอัปรีย์ไม่มีผล ไม่ทำมาหากินจะสิ้นตน ไปซุกซนตีฉิ่งเที่ยววิ่งราว



• ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว


มันขาดตกบกพร่องไปในพร่องไพร
ก็ขออภัยให้กระผมบ้าง
บทกลอนโบราณอาจจะพรั้งพลาด
บทบาทอาจจะขาดเขิน
มันต้องมีขาดมีเกิน
โปรดอภัยให้ผมด้วยนะครับ



• มือถือสาก ปากถือศีล
• หนีเสือปะจระเข้
• สองหัวดีกว่าหัวเดียว
• หัวสูง
• ลบลายเสือ
• ตีป่าให้เสือกลัว
• ตีหัวหมา ปาหัวเจ๊ก


มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท
อย่าให้ขาดสิ่งของต้องประสงค์
จงมักน้อยกินน้อยค่อยบรรจง
อย่าจ่ายลงให้มากจะยากนาน


สิบตาเห็นไม่เท่ามือคลำ
ลิ้นกระด้างคางแข็ง
แผ่นดินไม่หลบหน้า


พ่อแม่ดีมักพูดเป็นแก่น ไม่คลอนแคลนไม่เกรงขาม ไม่กลัวฤทธิ์ อิทธิพลคนติดตาม พยายามซื่อตรงเหมือนธงชัย พ่อแม่เห็นลูกมีสุข ก็คลายทุกข์สุขสดใส พ่อแม่ดีอย่างนี้ดีเหลือใจ ขอเทพไท รักษาป้องกันเอย


ฟังกันให้สะดวก ให้เหมือนน้ำลวกสะเดา ฟังกันให้สะเด่า ให้เหมือนสะเดาเดือดน้ำ



• ฝนตกอย่าเชื่อดาว มีเมียสาวอย่าไว้ใจ
• อยู่บ้านท่านอย่านิ่งดูดาย ปั้นวัว ปั้นควายให้ลูกท่านเล่น
• เข้าหูซ้าย ทะลุหูขวา
• ปากหอยปากปู
• ข้ามหน้าข้ามตา
• เป็นหน้าเป็นตา
• หัวปั่นเป็นลูกข่าง
• หัวโตเท่ากำปั้น
• ช้าๆ ได้พร้าเล่มงาม ด่วนพลีผลามอาจพลิกแพลง
• รักควายเสียสวน
• เลี้ยงเป็ดกินไข่
• ไปตายดาบหน้า
• หัวมงกุฎ ท้ายมังกร
• ไล่เสือเข้าป่า
• เสียงเท่าฟ้า หน้าเท่ากลอง
• กำแพงมีหู ประตูมีตา
• หน้าเป็นมัน ฟ้าเป็นยาง
• หว่านพืชหวังผล เลี้ยงคนหวังพึ่ง
• ไม้ล้มข้ามได้ คนล้มอย่าข้าม
•ใจไม้ไส้ระกำ
• คับที่อยู่ได้ คับใจอยู่ยาก
• ใจดีผีเข้า
• ถลำร่องชักง่าย ถลำใจชักยาก
• ทำงานให้เจ้า กินข้าวของนาย
• ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่เหลือ
• เนื้อไม่ได้กิน หนังไม่ได้รองนั่ง กระดูกแขวนคอ
• ชี้ต้นตาย ชี้ปลายเป็น
• เกิดหนเดียว ตายหนเดียว
• ซื้อผ้าหน้าหนาว
• ซื้ควายหน้านา
• ควายขวิดอย่าขวาง
• พ่อตาเลี้ยงควาย
• แม่ยายเลี้ยงลูก
• จุดใต้ตำตอ
• ตักน้ำรดหัวสาก
• ตักน้ำใส่กระโหลก ชะโงกดูเงา
• คมในฝัก
• อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจคน จะจนใจเอง
• เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตาม
• นิ้วด้วนได้แหวน ตาบอดได้แว่น
• แพ้เป็นพระ ชนะเป็นมาร
• คนยากว่าผี คนมีว่าศพ
• กินอยู่กับปาก อยากอยู่กับท้อง
• เข็นครกขึ้นภูเขา
• ขนทรายเข้าวัด
• ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
• วัดรอยเท้าผู้ใหญ่
• พุ่งหอกเข้ารก
• น้ำมาปลากินมด น้ำลดมดกินปลา
• อย่าขุนคนด้วยปาก อย่าถากคนด้วยตา
• ฝนทั่งให้เป็นเข็ม
• สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ
• สอนสังฆราช
• รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ
• ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
• เรือล่มในหนอง
• รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา
• มือไม่พาย เอาเท้าราน้ำ
• เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง
• เห็นช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวปิดไม่มิด
• ไม่มีมูลฝอย หมาไม่ขี้
• เข็นครกขึ้นภูเขา
• วานรได้แก้ว
• ปลาหมอตายเพราะปาก
• วัวหายล้อมคอก
• น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า
• นกน้อยทำรังแต่พอตัว
• ขัดคอขนไม่ขาว
• ขี่ช้างจับตั๊กแตน
• รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง
• ปิดทองหลังพระ
• เมื่อน้อยให้เรียนวิชา ให้หาสินเมื่อใหญ่
• อย่ากอบกิจเป็นพาล อย่าอวดหาญแก่เพื่อน
• ที่รักอย่าดูถูก ปลูกไมตรีอย่ารู้ร้าง
• เดินทางอย่าเดินเปลี่ยว น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ
• ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ทำดีได้ดีทำชั่วได้ชั่ว
• ปลากระดี่ได้น้ำ
• วัวแก่เคี้ยวหญ้าอ่อน
• เสือซ่อนเล็บ
• หมาหยอกไก่
• ตำข้าวสารกรอกหม้อ (เวลาจะหุงก็ออกหาเพียงอิ่มไปวันๆ พอหมดก็ให้หากันใหม่)
• ตายประชดป่าช้า (ประชดทำให้เสียหายหนักขึ้น)
• พูดลิงหลับ (พูดคล่องมาก)
• รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง
• กำแพงมีหู ประตูมีตา
• นิ้วไหนร้าย ตัดนิ้วนั้น
• เสี้ยมเขาควายให้ชนกัน
• มีทองเท่าหนวดกุ้ง นอนสะดุ้งจนเรือนไหว
• มะกอกสามตระกร้า ปาไม่ถูก
• ปลูกเรือนพอใจผู้อยู่ ปลูกอู่พอใจผู้นอน
• น้ำตาเช็ดหัวเข่า
• น้ำตาอาบหน้า
•คมในฝัก



โทษคนอื่นมองเห็นเท่าภูเขา โทษของเรามองเห็นเท่าเส้นขน
ตดคนอื่นเหม็นเบื่อเหลือทน ตดของตนเหม็นบ้างช่างปะไร



• เปรี้ยวเหมือนมะนาว
• ผอมเหมือนไม้เสียบผี
• เค็มเหมือนเกลือ
• ปากกระจับ
• ดำเหมือนตอตะโก
• นิ้วเรียวเหมือนลำเทียน
• หวานเหมือนน้ำตาล
• หน้าเหมือนพระจันทร์
• สูงเหมือนเปรต
• ตากลมเหมือนไข่
• ขมเหมือนบรเพ็ด
• น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า
• มดแดง เฝ้ามะม่วง
• ข้าวแดง แกงร้อน
•หาเหาใส่หัว หาชั่วใส่พาน
• ชักใบให้เรือเสีย
• ฆ่าช้างเอางา
• สาวใส้ให้กากิน
• พบไม้งามเมื่อยามขวานบิ่น
• มือไม่พายเอาท้าวราน้ำ
•ขนมผสมน้ำยา
• อย่าเชื่อคนชั่ว อย่ามัวแต่คุย (จะพาอดอยาก)
• ตีนหด มือหด จะทำให้อดอยาก
• ตื่นเช้าก็นอนเอน เพลก็นอน
• เกิดเป็นคน จงมือกุมปากกัด ปรนนิบัติปาก
•ไม่จริง ไม่ยิงปืน
• ไม่แน่ ไม่แช่แป้ง
• ปลา 1 ตัว ตายทั้งกระชัง - ทั้งห้องมีคนไม่ดี 1 คนก็เสียไปทั้งห้อง
• คอขาดบาดตาย
• คอเป็นลวดดอกไม้ไหว
• คอเป็นเอน
• กระดังงาไทย ไม่ลนไฟไม่หอม
• ปลูกเรือนคร่อมตอ
• ไม่เห็นน้ำตัดกระบอก ไม่เห็นกระรอกโก่งหน้าไม้
• จับไม้ข้างปลาย จับหวายข้างโคน
• เข็นครกขึ้นภูเขา
• มีเงินนับเป็นน้อง มีทองนับเป็นพี่ ยากจนเงินทอง พี่น้องไม่มี
• รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ทอน
• บาปทันตาเห็น
• ยักคิ้วหลิ่วตา
• คนล้มอย่าข้าม
• ลูกเสือลูกจระเข้
• อย่าคบขี้ข้า อย่าท้าขุนนาง
• กินบนเรือน ขี้บนหลังคา
• ขี่ช้างจับตั๊กแตน
• อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจคน
• สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น
• รู้หลบเป็นปีก รู้หลีกเป็นหาง
• ตีนเท่าฝาหอย
• พบไม้งาม เมื่อขวานบิ่น
• น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย
• หวานเป็นลม ขมเป็นยา
• หนีเสือปะจระเข้
• กินน้ำใต้ศอก
• รู้ไว้ใช่ว่า ใส่บ่าแบกหาม
• ตัดไม้เผื่อวา ปั้นคันนาเผื่อน้ำ
• ใส่รองเท้ากันหนาม เย็บนวมกันหนาว
• มีลูกสาวกันหนี มีหนี้กับทอง
• ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
• หน้านวลเพราะแป้ง ปี่ดังเพราะลิ้น
• ไม่เห็นน้ำตัดกระบอก ไม่เห็นกระรอกโก่งหน้าไม้
• หญิงสามผัว ชายสามโบสถ์ เป็นคนไม่ดี ไม่ควรคบ
• พบงูพร้อมกับแขกให้ตีแขกก่อน เพราะแขกร้ายกว่างู
• คนที่นั่งกอดเข่าเป็นคนเจ้าทุกข์
• คนสวยเสียผี ควายดีเสียป่า - ของดีมีตำหนิ
• คนคอปล้องเป็นคนมีวาสนาดี
• ข้าเก่าเต่าเลี้ยง เต่าโต้คุ้มหนอง
• เลี้ยงช้างกินขี้ข้าง
• ดูช้างให้ดูหน้าหนาว ดูสาวให้ดูหน้าร้อน
• ข้าวสารงูเง่าข้าวเก่าเมียรัก
• ฆ่าช้างเอางา เผาป่าหาเต่า ขุดเถาเอายอด
• วัวเคยขา ม้าเคยขี่
• วัวลืมตีน
• เข้าป่าหาเสือ ก่อเรือหาความ
• เสือซ่อนเล็บ
• หนูตกถังข้าวสาร
• ดินพอกหางหมู
• ลบลายเสือ
• เสือติดจั่น
• ง ูๆ ปลา ๆ
• ชาติเสือต้องไว้ลาย ชาติชายต้องไว้ชื่อ
• ฝนตกไม่ทั่วฟ้า น้ำนิ่งไหลลึก
• ยามรักน้ำฝักต้มก็ว่าหวาน - ยามรักทำอะไรก็ว่าดีทั้งนั้น
• อวดเก่งเป็นสมบัติของคนโง่ อวดโก้เป็นสมบัติของคนจน
• คนโง่มักอวดเก่ง คนจนมักอวดตนว่ามั่งมี
• ฝนตกอย่าเชื่อดาว มีเมียสาวอย่าไว้ใจ
• อย่าเชื่อใจหรือแน่ใจในสิ่งใดนักอาจเปลี่ยนแปลงได้
• ไก่ไข่กระต๊ากเอง ใครทำความผิดก็มักจะเปิดเผยเอง
• ไก่ขึ้นรัง (เวลาพลบค่ำ)
• ออกเรือจึงหาถ่อ ตั้งหม้อจึงหาฟืน ทำอะไรเมื่อจวนตัว
• แก่วัด (มีประสบการณ์ รู้ทางหลบหลีกมาก)
• หมองูตายเพราะงู
• รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี
• ปลาหมอตายเพราะปาก
• แมวเฝ้าปลาย่าง
• ชางตายทั้งตัวเอาใบบัวปิดไม่มิด
• น้ำลดตอผุด
• พุ่งหอกเข้ารก
• หอกข้างแคร่
• ม้าดีดกระโหลก
• อ้อยเข้าปากช้าง
• น้ำขึ้นให้รีบตัก
• มัดมือชก
• รักยาวให้บั่น รักสั้นให้ต่อ
• คนล้มอย่าคร่อม คนผอมอย่าผลัก
• หนีเสือปะจระเข้
• หมาเห่าใบตองแห้ง
• ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
• หมาในรางหญ้า
• ขายผาเอาหน้ารอด
• น้ำนิ่งไหลลึก
• ฝนตกไม่ทั่วฟ้า
• อาบน้ำร้อนมาก่อน
•น้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง
• น้ำท่วมหลังเป็ด
• น้ำพึ่งเรือ เสือพึ่งป่า
• จับหูข้างหาง
• หัวมงกุฏ ท้ายมังกร (ไม่เข้าชุดกัน ไปคนละเรื่อง)
• กินสลึงเมาบาท (ทำเกินเหตุสมควร)
• กินเผื่อหมา
• กินเหล้าเมาอาเจียน
• ถ่มน้ำลายแล้วกลืนกิน (พูดแล้วกลับคำ)
• อย่ากอบกิจเป็นพาล อย่าอวดหายแก่เพื่อน
• เข้าเถื่อนอย่าลืมพร้า หน้าศึกอย่าถอนใจ
• ก้นหม้อข้าวไม่ทันดำ (แต่งงานไม่ทันใดก็เลิกลา)
• เอาเป็ดมาขันประชันไก่ (เอาผู้ที่ไม่มีความสามารถแข่งกับผู้ชำนาญ)
• ฟ้าสูงแผ่นดินต่ำ ตัดไผ่ต้นล้ม
• ไฟในอย่านำออก ไฟนอกอย่าเข้า
• ไฟลนก้น หวานลิ้นกินตาย
• อร่อยปากลำบากท้อง กลับหน้ามือเป็นหลังตีน
• หัวขี้เลื่อย เกินสายกลง
• นอนกลางดิน กินกลางทราย
• ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น ตัดไม้ข่มนาม
• กระดังงาไทย ไม่ลนไม่หอม
• ก่อแพไล่เสือ ก่อเรือไล่จระเข้ -(ทำสิ่งที่ไม่อาจสำร็จได้หรือสำเร็จได้ยาก)
• กาตาแววเห็นธนู (คนขลาดกลัว)
• ถี่ลอดตาช้าง ห่างลอดตาเล็น
• ตีงูข้างหาง
• มีหมาที่ไหน มีหมัดที่นั่น
• ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
• ทำบุญเอาหน้า ภาวนากันตาย
• ปากเป็นเอก เลขเป็นโท
• สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ (สอนผู้ที่รู้ดีอยู่แล้ว)
• เหยียบขี้ไก่ไม่ฝ่อ (หยิบหย่งทำอะไรไม่แข็งขัน)
• น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย
• ฝังรูปฝังรอย
• ลิ้นกับฟันยังรู้จักกระทบกัน
• กินทิ้งกินขว้าง
• ไม้อ่อนดัดง่าย ไม้แก่ดัดยาก
• หนวดเต่าเขากระต่าย
• นอนกินบ้านกินเมือง
• กินปูนร้อนท้อง
• หัวแก้วหัวแหวน
• ขายผ้าเอาหน้ารอด
• ปล่อยเสือเข้าป่า ปล่อยปลาลงน้ำ
• ผ้าขี้ริ้วห่อทอง
• ลดราวาศอก ต่อความยาวสาวความคืบ
• ปลีกกล้าขาแข็ง
• ตกปากตกคำ
• หัวล้านได้หวี
• บ้านเคยอยู่ อู่เคยนอน
• ชี้โพรงให้กระรอก
• มือถือสากปากถือศีล
• เรือล่มเมื่อจอด ตาบอดเมื่อแก่
• ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวปิดไม่มิด
• ขี่ช้างจับตั๊กแตน
• ไม้ซีกงัดไม้ซุง
• ต่อหน้ามะพลับ ลับหลังตะโก
• ยื่นนกหวีดให้วานร
• เดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัด
• ตอหลด ตกใต้น้ำ
• ไม่จริงลิงขี่เสือ ไม่เชื่อเสือขี่ลิง
• รำไม่ดี โทษปี่โทษกลอง
• ตักน้ำใส่กระโหลก ชะโงกดูเงา
• ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
• ปลาหมอตายเพราะปาก
• น้ำหนึ่งใจเดียว
• พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง
• ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ
• มีเงินนับเป็นน้อง มีทองนับเป็นพี่ ยากจนเงินทอง พี่น้องก็ไม่มี
• ปิดทองหลังพระ
• ข้าในเรือนเบี้ย
• ทองไม่รู้ร้อน
• ผ้าขี้ริ้วห่อทอง
• ใช้เงินเป็นเบี้ย
• เรือล่มในหนอง
• กิ้งก่าได้ทอง
• พูดดีเป็นศรีแก่ปาก พูดมากปากมีสี
• โง่แล้วอยากนอนเตียง
• หากินด้วยลำแข้ง
• เดินลอยชาย
• น้ำใต้ศอก
• ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ปลูกอู่ตามใจผู้นอน
• หนอนบ่อนไส้
• เนื้อไม่ได้กินหนังไม่ได้รองนั่ง
• กรวดน้ำคว่ำขัน
• ปากเปียกปากแฉะ
• ตามใจปากลำบากก้น
• ชักแม่น้ำทั้งห้า
• พูดลิงหลับ
• คว้าน้ำเหลว
• คางคกขึ้นวอ
• กิ้งก่าได้ทอง
• พุ่งหอกเข้ารก
• กินอยู่กับปาก อยากอยู่กับท้อง
• น้ำร้อนปลาเป็น น้ำเย็นปลาตาย
• ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง
• วานรได้แก้ว
• เขียนเหมือนไก่เขี่ย
• ปากคมเหมือนกรรไกร
• คมในฝัก
• ตาลยอดด้วน
• โยนกลอง
• รีดเลือดจากปู
• หมูในอวย
• ชี้โพรงให้กระรอก
• จับปลาสองมือ
• ปลาหมอตายเพาะปาก
• ลูกไก่ในกำมือ
• ขนทรายเข้าวัด
• กระต่ายตื่นตูม
• หอกข้างแคร่
• สอนจระเข้ว่ายน้ำ
• ทุบหม้อข้าว
• นกน้อยทำรังแต่พอตัว
• ผ้าขี้ริ้วห่อทอง
• พุ่งหอกเข้ารก
• ปั้นน้ำเป็นตัว
• ปล่อยไก่
• มัดมือชก
• เห็นช้างขี้ ขี้ตามช้าง
• ช้างตายทั้งตัว เอาใบบัวปิดไม่มิด
• น้ำกลิ้งบนใบบอน
• เขียวเหมือนพระอินทร์
• รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง
• ด่าไฟแลบ
• เวลาสำลักก็จะทำนายว่าเพราะอะไรจึงสำลัก
• สำลักน้ำลาย ผู้ชายบ่นหา
• สำลักน้ำแกง เขาแช่งเขาด่า
• สำลักน้ำท่า ปู่ย่าบ่นถึง
• จุดใต้ตำตอ
• ศรัทธาหัวเต่า หดเข้ายื่นออก เปรียบเหมือนว่าคนที่มีศรัทธาไม่ตลอด
• หนามแหลมไม่ต้องเสี้ยม มะนาวกลมเกลี้ยง ไม่ต้องกลึง
• เป้อเย้อ กระเฌอก้นรั่ว
• ผีซ้ำด้ามพลอย
• เอวเล็กเอวบาง เหมือนนางลิเก
• น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า อัชฌาสัย
• มือสอนไม่จำ กินต้มยำไม่ยอมล้างมือ
• อย่านอนตื่นสาย อย่าอายเงินน้อย
• อย่าคอยวาสนา คือ ไม่ขี้เกียจ ขยันไม่อายความจน


ถ้าเป็นคนสุจริตให้ขยันทำกิจการงานต่าง ๆ หน้าที่ต่าง ๆ ของไม่รอคอยสิ่งใด


• ปิดทองหลังพระ
• สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล
• หมองูตายเพราะงู
• ข้าเต่าเก่าเลี้ยง
• น้ำขึ้นให้รีบตัก
• จับแมวแจวเรือ จับเสือไถนา
• กินบนเรือน ขี้บนหลังคา
• ใจดีแก้ด้าย ใจร้ายแก้ไหม
• น้ำมาปลากินมด น้ำลดมดกินปลา
• เช้าหูซ้าย ทะลุหูขวา
• เป็นสิงห์ในป่า ดีกว่าเป็นหมาในกรุง
• เห็นขี้ดีกว่าไส้
• ก้นถึงฟาก ปากถึงข้าว
• ไม่เห็นน้ำอย่าเพิ่ง ตัดกระบอก
• ไม่เห็นกระรอกอย่าเพิ่ง โกงหน้าไม้
• จับปลาสองมือ
• ทำนาบนหลังคน
• สี่เท้ายังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้ง
• ปิ้งปลาหมอ งอแล้วหลับ
• พบไม้งามเมื่อยามขวานบิ่น
• แมวไม่อยู่หนูร่าเริง
• มีเงินเขากู้ มีความรู้อยู่ในตำรา
• มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ
• จงมาช่วยกันสร้าง อย่าทำลาย
• มือไม่พายอย่าเอา เท้าราน้ำ
• อยู่เฉยๆ ดีกว่า ถ้าไม่ทำ
• ไม่พายจ้ำเอาเท้ารา หาอะไร
• เสือซ่อนเล็บ
• ลงเรือลำเดียวกัน
• ปิดทองหลังพระ
• น้ำมาปลากินมด น้ำลดมดกินปลา