เพลงโต้ตอบ

เพลงโต้ตอบ เพลงโต้ตอบชายหญิงหรือนักวิชาการ เรียกว่าเพลงปฏิพากย์ คือ เพลงที่หนุ่มสาวใช้ร้องโต้ตอบกันในเชิงเกี้ยวพาราสี มีจุดเด่นอยู่ที่ปฏิภาณ การใช้โวหารชิงไหวชิงพริบกัน เพลงโต้ตอบของชาวไทยภาคกลางมีอยู่มากหลายสิบชนิด มีทั้งเพลงโต้ตอบขนาดสั้น ร้องโต้ตอบวรรคต่อวรรค จนถึงโต้ตอบแบบบทต่อบท ดำเนินเรื่องเป็นชุดยาว

เพลงโต้ตอบขนาดสั้น ได้แก่ เพลงร้อยชั่ง เพลงเต้นกำรำเคียว เพลงสงฟาง เพลงพานฟาง เพลงสงคอลำพวน เพลงเตะข้าว เพลงชักกระดาน เพลงพิษฐาน เพลงพวงมาลัย เพลงระบำ เพลงฮินเลเล เพลงแห่นาค เพลงยั่ว เพลงโลมหางเชือก เพลงจาก เพลงสงกรานต์ เพลงหย่อย เพลงกรุ่น เพลงชักเย่อ เพลงโขลกแป้ง เพลงเต้นกำรำเคียว เพลงร่อยพรรษา เพลงรำภาข้าวสาร

เพลงโต้ตอบขนาดยาว ได้แก่ เพลงเทพทอง เพลงปรบไก่ เพลงไก่ป่า เพลงครึ่งท่อน เพลงเรือ เพลงเกี่ยวข้าว เพลงเต้นกำ เพลงฉ่อย เพลงอีแซว เพลงระบำบ้านนา เพลงระบำบ้านไร่ เพลงหน้าใยหรือเพลงโช้ เพลงแอ่วเคล้าซอ

ส่วนเพลงพื้นบ้านที่พัฒนาไปเป็นมหรสพ เป็นเพลงที่ร้องได้ในโอกาสทั่วไป เพลงกลุ่มนี้ได้แก่ เพลงปรบไก่ เพลงเทพทอง เพลงฉ่อย เพลงอีแซว (สุพรรณบุรี) เพลงระบำบ้านนา (นครนายก ฉะเชิงเทรา ปราจีนบุรี) เพลงทรงเครื่อง และลำตัด