การเล่นแข่งเรือ

แข่งเรือ เป็นการเล่นประเภทแข่งขันที่สืบทอดต่อกันมาเป็นประเพณีแต่สมัยโบราณตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ดังปรากฏในกฎมนเทียรบาลเกี่ยวกับพระราชพิธีประจำเดือน 11 ซึ่งเป็นการอาษยุชพิธี จะมีพิธีแข่งเรือด้วย ในจดหมายเหตุลาลูแบร์ ยังได้กล่าวถึงการเล่นแข่งเรือว่า มักมีการพนันปะปนอยู่ด้วย และเป็นการเล่นที่นิยมกันมากในสมัยนั้นทีเดียว ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ก็ปรากฏหลักฐานว่ามีการเล่นเเข่งเรือกันเป็นประจำเสมอมา ในสมัยรัชกาลที่ 2 เมื่อครั้งทรงโปรดให้ปรับปรุงพระราชวัง มีการขุดสระภายในพระราชวังใน พ.ศ.2361 ก็ทรงโปรดให้มีการแข่งเรือในครั้งนั้นด้วย ในสมัยรัชกาลที่ 5 มีการแข่งเรืออย่างแพร่หลาย เมื่อมีชาวต่างชาติมาเยี่ยมเยียนก็ได้จัดการเล่นแข่งเรือให้ชมด้วย ดังปรากฏในพระราชนิพนธ์ตอนหนึ่งความว่า

“เย็นวันนี้มีการแข่งนาวา
ที่กรงน่าตำหนักแพแม่น้ำใหญ่
เรือที่นั่งกราบสี่เอกไชย
มาฉายให้เจ้าฝรั่งเขานั่งดู”

การเล่นแข่งเรือของชาวบ้านในภาคกลางสมัยก่อนเป็นความสนุกสนานในโอกาสการทำบุญทำกุศล คือชาวบ้านจะเล่นกันในเทศกาลทอดกฐิน ทอดผ้าป่า ซึ่งจะอยู่ในช่วงเดือน 10-12 ซึ่งระยะนี้จะเป็นช่วงฤดูน้ำมาก ชาวบ้านที่อยู่ตามริมฝั่งน้ำจะใช้เรือเป็นพาหนะ เมื่อมีงานพิธีทำบุญจะมีการแห่แหนกันทางน้ำ เพื่อนำองค์กฐิน องค์ผ้าป่าไปยังวัด เมื่อเสร็จพิธีทางศาสนาแล้วก็จะมีการเล่นแข่งเรือกัน บางท้องถิ่นจะจัดให้มีการแข่งเรือในงานทำบุญไหว้พระประจำปี อย่างไรก็ตามการแข่งเรือมักนิยมเล่นกันเฉพาะในฤดูน้ำมากเท่านั้น การเล่นแข่งเรือของชาวบ้าน สมัยก่อนในภาคกลางมักจัดเป็นประเพณีประจำปีและมีการเล่นเป็นที่แพร่หลายแทบทุกจังหวัด เช่น จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ราชบุรี สมุทรสงคราม สมุทรสาคร สมุทรปราการ กาญจนบุรี กรุงเทพฯ จันทบุรี อ่างทอง สุพรรณบุรี สิงห์บุรี และนครสวรรค์ เป็นต้น ในปัจจุบันการเล่นแข่งเรือยังมีอยู่โดยทั่วไป