การใช้ปัญญาพิจารณา

นายสุวรรณ ทับทิมเจือ ผู้เล่า

พิจารณาสังขารมีทุกข์ทางกายเป็นวิบาก ผลของกรรมในอดีต ผลทางใจเป็นกิเลส เมื่อใกล้ตายจิตจะเกิดคตินิมิต กรรมนิมิตปรากฏ เพื่อจะนำทิศทางไปบอกการเกิดของคนๆ นั้น กรรมนิมิตคือ กรรมที่เกิดจากในอดีตมาปรากฏทางใจก่อนตาย ทำให้จิตใจเศร้าหมองก็ได้ ทำจิตให้ผ่องใสก็ได้ ซึ่งจะเป็นตัวบอกก็ให้รู้ว่า ผู้ตายจะต้องไปเกิดในภาคภูมิใด ถ้าจิตเศร้าหมองพรหมซึ่งอาจมาจากกรรมในอดีตหรืออารมณ์ในปัจจุบันก็ได้เป็นเครื่องกระตุ้นให้ระลึกถึงกรรมในอดีต ด้วยการยอมรับกรรมนิมิตกรรมก่อนตายเป็นการชี้ทางที่จะบอกให้ไปเกิดในภพใหม่ เวลาคนใกล้ตายหรือไม่สบายให้มีอารมณ์ผ่องใส ให้ระลึกถึงมหากุศลต่างๆ ที่ทำไว้ ถ้านึกไม่ออก ญาติลูกหลานก็จะต้องช่วยหรืออาจสร้างกรรมนิมิตช่วยได้ เช่น

พระอรหันต์องค์หนึ่งโสณะเถระ กระทำกับบิดาผู้บวชเป็นพระดังนี้ บิดาของพระโสณะเถระยังแข็งแรงอยู่ชอบล่าสัตว์ ลูกชายพยามยามเตือน ห้ามปรามขอร้องก็ไม่ยอมเลิก เมื่อชราก็บวชกับพระลูกชายที่วัดบนยอดเขา พระผู้บิดาป่วยใกล้ตาย นิมิตที่ไม่ดีมาปรากฏให้เห็นว่า มีสุนัขป่าจากตีนเขาขึ้นมาจะกัด บิดาก็ส่งเสียงร้องเอะอะโวยวายขอความช่วยเหลือ พระโสณะเถระทราบว่านิมิตทางไปของหลวงพ่อไม่ดีเสียแล้ว ทางไปสู่อบายภูมิปรากฏชัดเจนมาก พระโสณะเถระผู้บุตรจึงให้สามเณรไปหาดอกไม้สีขาวๆ สดๆ หอมจัดที่บูชาพระพุทธรูปอย่างสวยงาม แล้วนำหลวงพ่อไปห้องนั้น บอกหลวงพ่อว่าตั้งใจน้อมใจถวายบูชาคุณพระพุทธเจ้า คตินิมิตที่เป็นทุกข์ภูมิก็หายไป ที่เป็นสุขเทวภูมิมาปรากฏแทน ก็เห็นนางฟ้ามาปรากฏ จึงบอกว่าน้าเจ้าเขามา และเมื่อจิตผ่องใสไปเกิดในเทวภูมิทันที

การปฏิบัติกับคนใกล้ตายดังนี้

1.ให้ดูรูปนามสัมปชัญญะ ความรู้สึกตัว เช่น ดูเวทนา

2. ในห้องคนไข้ควรมีโต๊ะบูชาพระพุทธรูป

3. ญาติผู้เข้าไปเยี่ยมควรให้นึกถึงกุศล

4. ควรหาภาพที่เป็นกุศล เช่น ภาพที่สร้างโบสถ์

5. หาเทปสวดมนต์ที่คนไข้สวดได้ เพื่อให้สวดตาม จิตจะได้ผ่องใส

6. ให้พระสงฆ์ออกมารับบาตรจากมือคนไข้เอง

7. หาทางให้ผู้ป่วยกำหนดจิตพิจารณาลมหายใจ

จำแนกตามหน้าที่ของกรรมได้ 4 อย่างคือ

•  กรรมเพื่อการกระทำ

•  อุปถัมภ์กรรมที่ช่วย

•  กรรมที่เข้าไปเบียดเบียนกรรม

•  กรรมที่เข้าไปตัดรอนกรรมอื่นๆ

•  กรรมหนัก

•  กรรมที่ทำไว้เมื่อใกล้ตาย

•  กรรมทำบ่อยๆ

•  กรรมที่ทำไว้เล็กน้อย หรือกรรมในชาติอดีต

ทั้งหมดนี้เป็นหนทางที่ใกล้จะตายได้ไปสู่กรรมที่ดี หรือไปสู่สุขคติได้