หลวงตากับคางคก

นายปรีชา เริงอนันต์ ผู้เล่า

ย่างเข้าฤดูฝน ประมาณเดือน มิถุนายน ถ้าเป็นเดือนไทยซึ่งนับทางจันทรคติก็ประมาณเดือนหกเดือนเจ็ด ซึ่งเป็นช่วงเข้าพรรษา ฝนจะตกอยู่เสมอไม่ว่ากลางวันหรือกลางคืน ต้นข้าวก็เริ่มเขียวขจีเต็มท้องทุ่ง หลวงตาเชยซึ่งจำพรรษา อยู่วัดท่าเกวียน ได้กวาดลานพระอุโบสถ เอาใบไม้ใบหญ้ามารวมกันกับกองใบไม้เดิมที่มีอยู่ เมื่อเห็นว่าพอประมาณแล้วก็รีบจุดไฟเผาเสีย เพราะกลัวว่าเดี๋ยวฝนตกจะจุดไม่ติด ก่อนจะจุดไฟเผากองใบไม้ หลวงตาเชยจึงพูดว่า

“สัตว์ทั้งหลายที่อยู่ ในกองใบไม้ ให้ออกไปเสียเราจะจุดไฟ”

คางคกตัวหนึ่งซึ่งอาศัยอยู่ในกองใบไม้นอนหลับอยู่ หาได้ออกไปไม่ จึงถูกไฟเผาในกองเพลิง ไม่นานนักหลวงตาได้มรณภาพตามคางคกไปด้วย คางคกจึงนำเรื่องที่หลวงตาเผามันไปฟ้องยมบาล ให้ตัดสินและขอเผาหลวงตาบ้าง หลวงตาจึงแย้งว่าถ้าก่อนจะต้องพูด เช่นเดียวกันกับที่ตนพูดด้วย

“สัตว์ทั้งหลายที่อยู่ ในกองใบไม้ ให้ออกไปเสียเราจะจุดไฟ” ถึงวันตัดสิน ยมบาลให้หลวงตาเชยนั่งอยู่ในกองใบไม้และให้คางคก จุดไฟเผาหลวงตาและพูดว่า

“สัตว์ทั้งหลายที่อยู่ ในกองใบไม้ ให้ออกไปเสียเราจะจุดไฟ” หลวงตาเชยได้ยินคางคกพูดดังนั้น จึงกระโดดออกมาจากกองไฟ ยมบาลซึ่งบอกยุติคดี ระหว่างคางคก – กับหลวงตาเชย