ละครชาตรีในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ประวัติและผลงานนางอุดม กระจ่างโชติ
หัวหน้าคณะอุดมศิลป์กระจ่างโชติ

ประวัติและผลงานนางอุดม กระจ่างโชติ หัวหน้าคณะอุดมศิลป์กระจ่างโชติ

นางอุดม กระจ่างโชติ เกิดเมื่อ วันพุธ เดือน 6 พ.ศ. 2460 (จำข้างขึ้นข้างแรมไม่ได้ เทียบจากปฏิทิน 150 ปี อาจตรงกับวันที่ 2 หรือ 9 หรือ 16 พฤษภาคม 2460) อายุ 75 ปี มารดาชื่อ นางสารภี เทพดนตรี บิดาชื่อ นายชื่น เทพดนตรี

การศึกษาในวัยเยาว์ นางอุดม เรียนหนังสืออยู่กับบ้าน อ่านออก และพอเขียนได้ในขณะเดียวกัน นางอุดมได้รับการถ่ายทอดความรู้ในเรื่องละครจากมารดาและเรื่องดนตรีไทย จากบิดา นางอุดม ออกแสดงละครกับคณะของมารดา เรียกชื่อคณะว่า “คณะแม่สารภี” ตั้งแต่อายุ 4 ปี สามารถร้องเพลงไทยเดิมประกอบกับการบรรเลงปี่พาทย์ได้ เล่นฆ้องวงได้

นางอุดม แต่งงานกับนายจงกล กระจ่างโชติ นักระนาดเอกของวงปี่พาทย์ อีกคณะหนึ่ง มีบุตรด้วยกัน 5 คน เป็นชาย 2 คน เป็นหญิง 3 คน คือ

1. นางสาวโกสุม กระจ่างโชติ อายุ 53 ปี

2. นางโกศี กระจ่างโชติ (ผลเกิด) อายุ 47 ปี

3. นายโกสิทธิ์ กระจ่างโชติ อายุ 46 ปี

4. นายโกศัย กระจ่างโชติ อายุ 44 ปี

5. นางสาวโกษา กระจ่างโชติ อายุ 40 ปี

ความรู้ทางละครที่นางอุดม ได้รับจากคุณแม่สารภีนั้นจะเป็นทางละครในเพราะคุณแม่สารภีหัดละครมาจากในวัง นางอุดมเองก็จำไม่ได้ ทางบิดา คือ นายจงกล เมื่อครั้งที่ท่านยังมีชีวิตอยู่เป็นประธานในการทำพิธีไหว้ครูละครและดนตรีไทยเป็นนักดนตรีประกอบการแสดงโนราขึ้นมาจากนครศรีธรรมราชพร้อมด้วยศีรษะพรานบุญ ซึ่งถือว่าเป็นศีรษะครูของการแสดงโนรา มีความรู้ในละครชาตรี (แต่ไม่ได้แสดงเองเพราะเป็นนักดนตรี) รู้บทและเพลงร้อง พอนายจงกลมาแต่งงานกับนางอุดมแยกคณะออกมาจะแสดงแต่ละครนอกบางครั้งก็แสดงเป็นแบบละครพันทาง

คณะละครของนางอุดม เดิมชื่อ “คณะกระจ่างโชติ” ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2486 หลังจากได้เข้ารับการอบรมสอบเทียบ ได้รับบัตรสำคัญเปรียบเทียบเท่าศิลปิน กรมศิลปากร ทางละครและดนตรีไทย จึงได้เปลี่ยนชื่อคณะเป็น “คณะอุดมศิลป์ กระจ่างโชติ”