เรือจำลอง

ประวัติความเป็นมา

อาจารย์ไพฑูรย์ ขาวมาลา อายุ 63 ปี ( พ . ศ .2542) ผู้ก่อตั้งพิพิธภัณฑ์เรือไทย เกิดที่บ้านเกาะ อ . กรุงเก่า รับราชการเป็นอาจารย์วิทยาลัยเทคโนโลยีและอุตสาหกรรม ต่อเรือพระนครศรีอยุธยา จนเกษียณราชการ ด้วยใจรัก และมีความสนใจเรื่องเรือไทย จึงก่อตั้งพิพิธภัณฑ์เรือไทยขึ้นในบริเวณบ้านพัก โดยขายที่นาของตนเพื่อ “ ปลูกบ้านให้เรืออยู่ ”

สถานที่ตั้ง

ตั้งอยู่เลขที่ 12 หมู่ 1 ชอยขาวมาลา ถ . บางเอียน ต . ประตูชัย อ . เมือง พระนครศรีอยุธยา หากเดินทางลงจากสะพานสมเด็จพระนเรศวรไปตาม ถ . โรจนะ จะพบคลองมะขามเรียงแล้วเลี้ยวขวาเลียบคลองไป จนพบทางแยกที่สองทางซ้ายมือเข้า ถ . บางเอียน ซอยขาวมาลาจะอยู่ทางด้านขวาข้างองค์การโทรศัพท์อยุธยา

การแบ่งประเภทของเรือ

เรือแบ่งประเภทออกเป็น 3 ประเภทหลัก คือ บ่งตามฐานะ แบ่งตามชนิด และแข่งโดยกำลังที่ใช้แล่น

ประเภทที่ 1 แบ่งตามฐานะเป็น 2 พวก ได้แก่ เรือหลวง คือ เรือที่ราษฎรไม่มีสิทธิ์นำมาใช้ ถือเป็นของสูง เช่น เรือพระที่นั่งในขบวนพยุหยาตราชลมารค เรือพระที่นั่งกิ่ง เรือพระที่นั่งศรี เป็นต้น ส่วนเรือราษฎรได้แก่เรือทั่วๆ ไปที่ใช้ตามแม่น้ำลำคลอง

ประเภทที่ 2 แบ่งตามชนิด ได้แก่ เรือขุดและเรือต่อซึ่งยังอาจแบ่งออกเป็น 2 พวก คือเรือแม่น้ำพวกหนึ่ง เรือทะเลพวกหนึ่ง เรือแม่น้ำคือเรือที่ใช้ไปมาในแม่น้ำ ลำคลอง เป็นเรือขุดหรือเรือต่อ ได้แก่ เรือมาด เรือหมู เรือพายม้า เรือม่วง เรือสำปั้น เรืออีแปะ เรืออีโปง เรือบด เรือป๊าบ เรือชะล่า เรือเข็ม เรือสำปันนี เรือเป็ด เรือผีหลอก เรือเอี้ยมจุ๊น เรือข้างกระดาน เรือกระแชง เรือยาว เรือมังกุ เป็นต้น ส่วนเรือทะเลคือเรือที่ใช้ไปมาในทะเลและเลียบชายฝั่ง เป็นชนิดเรือต่อได้แก่ เรือฉลอม เรือฉลอมท้ายญวน เรือเป็ดทะเล เรือกุแหละ หรือเรือกุไหล่ เรือโล้ เรือสำเภา เรือปู เป็นต้น

ประเภทที่ 3 แบ่งโดยกำลังที่ใช้แล่น เช่น เรือพาย เรือกรรเชียง เรือแจว เรือโล้ เรือถ่อ เรือใบ เรือแต่ละชนิด แต่ละประเภทมีหน้าที่ของตัวเอง บ้างเป็นเรือโดยสารสมัยก่อนเรียกเรือจ้าง โดยสารทางไกลหน่อยเรียกเรือเมล์ บ้างเป็นเรือสินค้า บางชนิด รอไว้ใช้ในเทศกาลต่าง ๆ โดยเรือที่เข้าร่วมในขบวนจะได้รับการตกแต่งสวยงามกว่าปกติ บางชนิดใช้ในการละเล่นทางน้ำตามประเพณีนิยมเมื่อสมัยก่อน นอกจากนี้ยังมีเรือแข่งขัน และเรือที่พระสงฆ์ใช้ในการบิณฑบาตอีกด้วย

ปัจจุบันแม้เรือจะลดความสำคัญ แต่ประเพณีที่เกี่ยวข้องกับเรือยังคงมีให้เห็นอาทิ การเล่นเพลงเรือ กฐินทางน้ำ ประเพณีชักพระภาคใต้ ประเพณีตักบาตรร้อยพระ จ . ปทุมธานี ประเพณีแข่งเรือ ประเพณีเกี่ยวกับการทอดผ้าป่าทางเรือ มีทั้งของหลวงและของราษฎร แตกต่างกันตรงขนาดและเครื่องไทยทาน และอีกหลากหลายประเพณีตาม ท้องถิ่น

นอกจากนี้เรือยังมีความเชื่อเกี่ยวกับเรือ เช่น ห้ามเหยียบหัวเรือเพราะ แม่ย่านางเรือประทับตรงนั้น เป็นกุศโลบายที่ต้องการให้ใช้เรืออย่างระมัดระวัง ถนอมเพราะเรือมีราคาแพง ห้ามพายเรือยังไม่แก้โซ่ จะทำให้เรือล่ม ทั้งนี้ เพราะหากกระชากเรือจากโซ่แทนการแก้ออกดี ๆ จะทำให้เรือชำรุดเกิดอุบัติเหตุได้ ห้ามเหยียบเรือสองแคม ความหมายตรง ๆ โดยไม่เล่นสำนวนคือการเหยียบเรือ 2 แคม จะทำให้เรือล่มหรือ พลิกคว่ำเกิดอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินได้ เป็นต้น